Rzeźby Królów Polskich

Spacer po Gnieźnie zyskał nowy wymiar odkąd w 2018 roku pojawiły się na ulicach brązowe posągi pięciu pierwszych władców Polski. To nie przypadkowe figury – każdy z tych monarchów został koronowany właśnie w gnieźnieńskiej katedrze, co czyni to miejsce wyjątkowym na mapie polskiej historii. Rzeźby królów to część większego Traktu Królewskiego, który prowadzi przez całe miasto i pozwala zobaczyć Gniezno zupełnie inaczej niż podczas standardowej wycieczki po starówce.

Sama koncepcja jest prosta, ale skuteczna. Zamiast kolejnego szlaku ze strzałkami na tablicach, miasto postawiło na pełnowymiarowe brązowe posągi rozstawione w różnych punktach Gniezna. Mieszko I stoi przy rondzie im. Chrztu Polski, Bolesław Chrobry czeka na placu św. Wojciecha, a pozostali królowie – Mieszko II, Bolesław Śmiały i Bolesław Krzywousty – zajęli swoje miejsca w innych zakątkach miasta.

Trasa przez historię Pierwszej Stolicy

Cały Trakt Królewski to ponad 6 kilometrów, które łączą najważniejsze punkty miasta. Oprócz pięciu posągów królów na trasie znajdziemy rzeźby ilustrujące piastowskie legendy – o Lechu w Parku Piastowskim nad jeziorem Jelonek i o Piaście Oraczu w Parku im. gen. Andersa. Do tego dochodzą cztery brązowe makiety edukacyjne pokazujące, jak Gniezno zmieniało się przez wieki, oraz tablice informacyjne i infokioski.

Najciekawszym elementem są jednak małe rzeźby królików – 15 brązowych figurek rozstawionych między głównymi punktami szlaku. Każdy królik nawiązuje do konkretnego wydarzenia z historii miasta. To pomysł skierowany głównie do dzieci, które mogą „gonić królika” i szukać kolejnych postaci. Działa też bezpłatna aplikacja mobilna „Królika Goń”, która prowadzi przez trasę i opowiada historie związane z poszczególnymi miejscami.

Rzeźby odlane w wielkopolskim brązie

Posągi nie są dziełem przypadku. W 2017 roku jury konkursowe pod przewodnictwem prof. Stanisława Radwańskiego – rektora Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku – wybrało projekty trzech artystów. Rafał Nowak zaprojektował pięć posągów królów, Maciej Jagodzinski-Jagenmeera odpowiadał za króliki, a Jarosław Bogucki za postaci z legend. Wszystkie rzeźby odlała w brązie pracownia Brázart z Pleszewa.

Gniezno było miejscem koronacji pięciu pierwszych polskich królów: Bolesława Chrobrego (1025), Mieszka II (1025), Bolesława Śmiałego (1076), Bolesława Krzywoustego (brak dokładnej daty koronacji) i Przemysła II (1295). To właśnie dlatego miasto nazywane jest Pierwszą Stolicą Polski.

Każdy posąg ma swój charakter. Król nie stoi sztywno na postumencie – figury mają dynamikę, pokazują władców w konkretnych momentach. Brąz z czasem pokrywa się patyną, co dodaje im jeszcze więcej charakteru.

Dla kogo jest ten szlak

Trakt sprawdzi się przede wszystkim podczas rodzinnego weekendu. Dzieci bawią się w poszukiwanie kolejnych królików, rodzice mogą spokojnie przeczytać informacje na tablicach, a całość nie wymaga specjalnego przygotowania historycznego. Aplikacja mobilna prowadzi krok po kroku, więc nawet osoby, które pierwszy raz są w Gnieźnie, bez problemu przejdą całą trasę.

Miłośnicy historii docenią fakt, że szlak prowadzi nie tylko do oczywistych miejsc jak katedra czy rynek. Trasa obejmuje też mniej znane kościoły – św. Jana, św. Trójcy, św. Wawrzyńca – oraz secesyjne kamienice w centrum. To dobry sposób, żeby zobaczyć Gniezno poza utartymi ścieżkami turystycznymi.

Jak zwiedzać i ile czasu potrzeba

Teoretycznie można przejść całą trasę w 2-3 godziny, ale to raczej marsz niż zwiedzanie. Lepiej zarezerwować pół dnia, zwłaszcza jeśli planujecie wejść do katedry i muzeum. Trakt jest dostępny przez cały rok i całą dobę – rzeźby stoją na zewnątrz, więc nie ma godzin otwarcia. Wieczorem niektóre posągi są podświetlone, co daje całkiem ciekawy efekt.

Najwygodniej zacząć zwiedzanie od Informacji Turystycznej na placu św. Wojciecha, gdzie można odebrać bezpłatny przewodnik papierowy. Jeśli ktoś woli korzystać z telefonu, aplikacja „Królika Goń” jest dostępna na Androida i iOS, również za darmo. Aplikacja prowadzi przez kolejne punkty i odtwarza krótkie opowieści o historii miasta.

Praktyczne informacje o zwiedzaniu

Cena: Samo zwiedzanie Traktu Królewskiego jest bezpłatne. Rzeźby stoją w przestrzeni publicznej, więc można je oglądać o każdej porze. Płatne są tylko bilety do katedry i Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej, jeśli ktoś chce je zwiedzić w ramach trasy.

Godziny: Trakt dostępny 24/7. Informacja Turystyczna (gdzie można odebrać przewodnik) pracuje zazwyczaj od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-17:00, w weekendy godziny mogą być krótsze.

Dojazd: Gniezno leży około 50 km na wschód od Poznania. Dojazd samochodem z Poznania to około 40 minut autostradą A2 i drogą krajową nr 5. Z Warszawy to około 300 km (3,5 godziny). Pociągiem z Poznania dojedziemy w godzinę, ze stacji PKP do centrum miasta to kilkanaście minut spacerem. Parking dla turystów znajduje się przy placu św. Wojciecha, w pobliżu katedry.

Całkowity koszt realizacji Traktu Królewskiego wraz z infrastrukturą wyniósł ponad 4 miliony złotych. Projekt był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy

Skoro już jesteście w Gnieźnie, warto poświęcić czas na zwiedzenie samej katedry. Drzwi Gnieźnieńskie – romański zabytek z XII wieku – to jeden z najcenniejszych artefaktów w Polsce. Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej prezentuje sztukę sakralną i skarby katedralne. Park Piastowski nad jeziorem Jelonek to dobre miejsce na odpoczynek po spacerze – można zejść nad wodę i zobaczyć katedrę z innej perspektywy.

Trakt Królewski to część większego projektu Szlaku Piastowskiego, który obejmuje kilkanaście miejscowości w Wielkopolsce. Jeśli macie więcej czasu, warto odwiedzić też Lednogórę z tamtejszym zespołem archeologicznym czy Ostrów Lednicki – wyspę na jeziorze z pozostałościami palatium pierwszych Piastów.

• Długość trasy: około 6,5 km
• Czas zwiedzania: 2-4 godziny (w zależności od tempa)
• Dostępność: cały rok, 24 godziny na dobę
• Bezpłatny przewodnik: dostępny w Informacji Turystycznej
• Aplikacja mobilna: „Królika Goń” (Android/iOS)
• Parking: przy placu św. Wojciecha (płatny)

Rzeźby Królów Polskich i cały Trakt Królewski to sposób na poznanie Gniezna bez nudy. Zamiast kolejnej wycieczki po muzeum, można przejść się przez miasto śladami pierwszych władców i przy okazji zobaczyć miejsca, które zwykle umykają turystom.